De vier acteurs schitteren in Liefdesverklaring (voor altijd). Foto: Anja Beutler
De vier acteurs schitteren in Liefdesverklaring (voor altijd). Foto: Anja Beutler (Foto: Anja Beutler)

"Het is leuk als je de zaal hoort leven"

  Cultuur

Acteurs doen boekje open

Stan van Herpen

In de voorstelling Liefdesverklaring (voor altijd) staan vijf doorgewinterde toneelspelers samen op het podium. In een voorstelling over hun relatie met ons, het publiek. Jarenlang keken wij naar hen, nu kijken zij naar ons. Met liefde, soms met haat. Een boekje open. "Er zit altijd wel iemand in het publiek wiens ógen oplichten. Dan is de avond voor die ogen."

Zoetermeer/Rotterdam - Bestaan wij eigenlijk wel voor hen, daar in het donker? Over het antwoord zijn de acteurs het snel eens: ja! De invloed van ons, het publiek, op een voorstelling is veel groter dan het publiek vaak zelf beseft. Ze horen elk kuchje, elke zucht, elk snoeppapiertje. Niet dat het de hele tijd stil moet zijn, benadrukt René van 't Hof (geboren 1956, nu zo'n 35 jaar op de planken). "Het is leuk als je de zaal hoort leven, dat geeft energie. Jullie beseffen het niet, maar jullie kunnen een voorstelling maken of breken. Als een voorstelling gaat vliegen, dan komt dat óók door jullie. Dan bepalen we samen het ritme, dan vormen we soms zelfs één ademhaling; dat is het mooiste wat er is."

Nog een conclusie: zonder ons, het publiek, bestaat de mens op het podium wel, maar de acteur niet. Het is een gezamenlijk proces, een voorstelling. Marien Jongewaard (geboren 1951, bijna veertig jaar acteur): "Het is een spelletje voor twee, ik en jij, wij samen, als in een potje voetbal. Als jij je aan het spelletje onttrekt, dan is het er niet meer."

Maureen Teeuwen (geboren 1958, zo'n 35 jaar toneelervaring) vult aan: "Ik hou van de gezamenlijke stiltes. Soms is er een moment in de voorstelling dat het helemaal stil is, ook op het podium. In die stilte is van alles te horen. Het kan bijvoorbeeld een heel geconcentreerde stilte zijn, waarbij het publiek heel goed luistert en de stilte hoort. Op zo'n moment halen publiek en acteur op dezelfde manier adem. Dat zijn de mooiste momenten, dan zijn we niet meer alleen."
Dan is er de angst voor het publiek. Niet bij iedereen, maar het gros van de acteurs heeft er nog steeds last van, ook na decennia op de planken. Want elke syllabe, elke spiervertrekking, elke modulatie van de stem wordt door het publiek gezien, gehoord en geïnterpreteerd. Cas Enklaar (geboren 1943, al meer dan vijftig jaar op de planken): "Er is altijd een lichte vrees, nog steeds. Van buiten het decor opkomen, dat vind ik het griezeligst. Alsof ik als een insect onder een vergrootglas kruip." René van 't Hof is het eens: "Ik vind het nog steeds eng om voor het publiek te staan. Jullie zijn lief, maar ook kritisch. Want jullie mogen alles van me vinden en dat is goed, maar ook angstig. Maar die angst heb ik nodig om te kunnen spelen."

Cas Enklaar: "Hoestende mensen, dat is een lelijk teken, dat betekent dat de mensen er nog niet helemaal in zitten. Je voelt het direct als het publiek je niet pruimt. Maar uiteindelijk moet je alles verdragen van het publiek. Ze hebben ervoor betááld." Marien Jongewaard kan het publiek soms haten ja, als het niet mee kan of wil spelen. "Geen voetenwerk, te weinig dynamiek tussen speler en zaal. Ik probeer die dynamiek vaak te zoeken door een-op-een contact te maken met de mensen." Maureen Teeuwen: "Ik heb nooit een hekel aan het publiek. Zelfs niet als jullie op je schermpjes zitten te kijken en we jullie gezichtjes zien oplichten. Dat is niet leuk, maar er zit altijd iemand tussen wiens ógen oplichten. Dan is de avond voor die ogen."
Op 13 december staat Liefdesverklaring (voor altijd) in het Stadstheater in Zoetermeer en op 5 januari in Theater Rotterdam in Rotterdam. Kaarten zijn te koop via het theater.

Meer berichten